به گزارش روابط عمومی جامعه المصطفی العالمیه نمایندگی خراسان، نشست علمی فقهی-حقوقی با موضوع «بازتعریف آموزههای وحیانی در معنویتهای الحادی با تأکید بر تأثیر آن در حقوق کیفری» روز دوشنبه ۷ اردیبهشت ۱۴۰۵ ساعت ۱۲:۱۵ در ساختمان مرکزی نمایندگی، مدرسه عالی علوم انسانی، حکمت و تاریخ، مدرس آیتالله مصباح برگزار گردید.
در ابتدای این نشست، پس از تلاوت آیاتی از کلامالله مجید، دبیر علمی جلسه ضمن تشکر از حضور اساتید ارائهدهنده و ناقد و نیز تقدیر از مدیر مدرسه علوم انسانی و معاونت پژوهش نمایندگی برای فراهمآوری بستر برگزاری نشست، به تبیین موضوع و اهمیت آن پرداخت.
ارائه مقاله
در ادامه، استاد ارائهدهنده به تشریح مقاله خود با عنوان «بازتعریف آموزههای وحیانی در معنویتهای الحادی با تأکید بر تأثیر آن در حقوق کیفری» پرداخت. ایشان ضمن تحلیل تحولات نگرش بشر نسبت به دین و معنویت در عصر مدرن و پسامدرن، به بررسی چگونگی انعکاس این دگرگونیها در مبانی نظری و فلسفه حقوق کیفری پرداخت.
نویسنده در این مقاله، مفهوم «معنویت الحادی» را تبیین و اعلام داشت که جریانهایی چون الحاد جدید یا معنویتگرایی سکولار، صرفاً در مخالفت با باورهای الهی نیستند، بلکه آموزههای دینی را از درون دگرگون کردهاند. این دگرگونی در سه محور اصلی «مرجعیت، غایت و طریقت» رخ داده است؛ بهگونهای که مرجعیت از وحی و خدا به تجربه شخصی انسان، غایت از رستگاری اخروی به رضایت دنیوی و طریقت از سلوک عبادی به تمرینهای روانشناختی و مراقبهمحور تغییر یافته است.
تأکید اصلی این پژوهش بر آن بود که چنین بازتعریفهایی پیامدهای بنیادینی برای حوزه حقوق کیفری دارد. در نظامهای متأثر از آموزههای وحیانی، انسان در پیوندی مسئولانه با اراده الهی تعریف میشود و مفهوم جرم، بازتابی از تعدی به نظم اخلاقی و الهی تلقی میگردد، اما در معنویتهای الحادی با حذف مرجعیت الهی و فروکاستن معنا به تجربه فردی، مبنای تقلیلیافتهای از مسئولیت اخلاقی و کیفری شکل میگیرد که در آن معیار داوری صرفاً سودمندی اجتماعی و رضایت فردی است.
نقد مقاله
در ادامه، استاد ناقد به بیان نکاتی پیرامون مقاله ارائهشده پرداخت. ایشان با اشاره به اینکه تغییرات بزرگ در حقوق کیفری ریشه در سه جریان اصلی «فلسفه روشنگری و حقوق بشر»، «جرمشناسی علمی» و «اسناد بینالمللی حقوق بشر» دارد که بسیار قدیمیتر و قدرتمندتر از معنویتهای الحادی هستند، افزود: نقش معنویتهای الحادی صرفاً بسترسازی و تسریعبخشی در افکار عمومی برای پذیرش این تغییرات بوده است.
استاد ناقد همچنین به فقدان مطالعه تطبیقی عینی از یک نظام حقوقی مشخص و نادیده گرفتن نقدهای درونی به معنویتهای الحادی توسط خود جریانهای سکولار به عنوان اشکالات اساسی مقاله اشاره کرد.
پرسش و پاسخ و جمعبندی
پس از بیانات استاد ناقد، استاد ارائهدهنده به پاسخ نکات مطرحشده پرداخت و در ادامه طلاب حاضر در جلسه سؤالات خود را در خصوص موضوع نشست مطرح کردند که توسط اساتید پاسخ داده شد.
در پایان، دبیر علمی نشست با تقدیر مجدد از اساتید ارائهدهنده و ناقد و حضار محترم و نیز تشکر از مدیر محترم گروه حقوق، معاون پژوهش نمایندگی و رئیس جامعة المصطفی در نمایندگی خراسان، جلسه را با صلوات بر پیامبر اکرم(ص) به پایان رساند.
